در مجموعه گفت‌وگوهای کوتاه با معلمان مدرسه، با دکتر عرفان بهمنی، معلم ریاضی و معاون پژوهشی دبیرستان شمس همصحبت شدیم. در این مصاحبه از تجربه تدریس، نگاه ایشان به یادگیری و توصیه‌هایی برای دانش‌آموزان پرسیدیم.
خودتان را معرفی کنید:
سلام و عرض ادب.
اینجانب دکتر عرفان بهمنی، مدرس درس ریاضیات دوره دوم متوسطه و معاون پژوهشی دبیرستان غیر دولتی شمس هستم. از سال 1396 در حوزه آموزش و تدریس ریاضیات در حوزه دانشگاه و مدرسه فعالیت می‌کنم و همواره تلاش کرده‌ام با ایجاد فضایی پویا و صمیمی، یادگیری ریاضیات را برای دانش‌آموزان آسان‌تر و کاربردی‌تر کنم.
اعتقاد دارم موفقیت دانش‌آموزان تنها با آموزش مفاهیم درسی حاصل نمی‌شود، بلکه برنامه‌ریزی صحیح، تلاش مستمر، اعتمادبه‌نفس و ارتباط مؤثر میان مدرسه، خانواده و دانش‌آموز نقش مهمی در این مسیر دارد. امیدوارم در کنار یکدیگر، سالی سرشار از یادگیری، پیشرفت و موفقیت را تجربه کنیم.
چرا حرفه معلمی را انتخاب کردید و چه چیزی شما را در این مسیر نگه داشته است؟
انتخاب حرفه معلمی برای من تنها یک شغل نبوده، بلکه پاسخی به علاقه عمیق من به یادگیری، انتقال دانش و اثرگذاری مثبت بر زندگی نوجوانان و جوانان بوده است. از همان ابتدا باور داشتم که یک معلم می‌تواند مسیر آینده یک دانش‌آموز را روشن‌تر کند و همین مسئولیت ارزشمند، مرا به این راه کشاند.
آنچه مرا در این مسیر نگه داشته، دیدن رشد، پیشرفت و افزایش اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان است. لحظه‌ای که یک مفهوم دشوار برای دانش‌آموزی قابل فهم می‌شود، یا با برنامه‌ریزی و تلاش به موفقیتی دست پیدا می‌کند، برای من ارزشمندترین پاداش است. همچنین همراهی با خانواده‌ها، ایجاد انگیزه در دانش‌آموزان و سهیم بودن در ساختن آینده آنان، هر روز انگیزه بیشتری برای ادامه این مسیر به من می‌دهد.
باور دارم معلمی تنها انتقال مطالب درسی نیست؛ بلکه پرورش انسان‌هایی متعهد، توانمند، خلاق و مسئولیت‌پذیر است. به همین دلیل تلاش می‌کنم علاوه بر آموزش ریاضیات، مهارت‌های تفکر، نظم، پشتکار و حل مسئله را نیز در دانش‌آموزان تقویت کنم تا بتوانند در مسیر زندگی و آینده خود موفق‌تر باشند.
بزرگ‌ترین لذت و نقطه قوت تدریس در مدرسه شمس برای شما چیست؟
برای من، بزرگ‌ترین لذت تدریس در مدرسه شمس، همراهی با دانش‌آموزانی باانگیزه و خانواده‌هایی دغدغه‌مند است که آموزش را سرمایه‌ای برای آینده فرزندان خود می‌دانند. این فضای همدلانه باعث می‌شود بتوانیم فراتر از آموزش کتاب‌های درسی، در مسیر رشد علمی، اخلاقی و مهارتی دانش‌آموزان نیز نقش مؤثری ایفا کنیم.
نقطه قوت تدریس در مدرسه شمس را در نگاه رشد‌محور و توجه هم‌زمان به آموزش، تربیت و مهارت‌آموزی می‌دانم. در چنین محیطی این فرصت فراهم است که علاوه بر انتقال مفاهیم علمی، روحیه پرسشگری، تفکر منطقی، مسئولیت‌پذیری و اعتمادبه‌نفس را نیز در دانش‌آموزان تقویت کنیم.
خوشحالم که عضوی از مجموعه‌ای هستم که موفقیت را تنها در نمره نمی‌بیند، بلکه به پرورش انسان‌های توانمند، بااخلاق و آماده برای آینده اهمیت می‌دهد. امیدوارم بتوانم با تمام توان، سهمی در تحقق این هدف ارزشمند داشته باشم.
یک خاطره جالب، شیرین یا تأثیرگذار از دانش‌آموزان این مدرسه که هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنید را بگویید.
یکی از خاطراتی که هیچ‌وقت از ذهنم پاک نمی‌شود، مربوط به دانش‌آموزی است که در ابتدای سال تحصیلی اعتمادبه‌نفس چندانی در درس ریاضی نداشت و حتی از پاسخ دادن به سؤالات در کلاس هم پرهیز می‌کرد. با برنامه‌ریزی، تمرین مستمر و تشویق‌های مداوم، به‌تدریج نگرشش نسبت به درس تغییر کرد.
چند ماه بعد، در یکی از آزمون‌ها، همان دانش‌آموز با لبخند نزد من آمد و گفت: «آقا، این اولین باره که از حل کردن سؤال‌های ریاضی لذت بردم.» شاید این جمله کوتاه برای دیگران ساده باشد، اما برای یک معلم، ارزشمندترین هدیه است؛ چون نشان می‌دهد یادگیری فقط به کسب نمره محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند اعتمادبه‌نفس، انگیزه و امید را در دانش‌آموز زنده کند.
چنین لحظاتی به من یادآوری می‌کند که تأثیر یک معلم، گاهی فراتر از آموزش یک درس است و می‌تواند مسیر نگاه یک دانش‌آموز به توانایی‌های خودش را تغییر دهد.
به دانش‌آموزان متوسطه دوم چه توصیه‌ای دارید؟
توصیه من به دانش‌آموزان متوسطه دوم این است که این دوران را فقط به چشم مسیری برای گرفتن نمره یا قبولی در کنکور نبینند. این سال‌ها فرصت ساختن شخصیت، یادگیری مهارت‌های زندگی و کشف توانایی‌های واقعی شماست.
برای موفقیت، سه اصل را همیشه به خاطر داشته باشید: نظم، استمرار و امید. اگر هر روز حتی قدمی کوچک بردارید، نتیجه آن در آینده شما بسیار بزرگ خواهد بود. از اشتباه کردن نترسید؛ هر اشتباه فرصتی برای یادگیری و پیشرفت است.
از معلمان خود سؤال بپرسید، مطالعه مستمر داشته باشید، برای وقتتان برنامه‌ریزی کنید و به توانایی‌های خود ایمان داشته باشید. موفقیت یک‌شبه به دست نمی‌آید، بلکه حاصل تلاش‌های کوچک اما پیوسته است.
در پایان، همیشه به یاد داشته باشید که ارزش واقعی شما فقط با نمراتتان سنجیده نمی‌شود؛ بلکه اخلاق، مسئولیت‌پذیری، پشتکار و انسانیت، سرمایه‌هایی هستند که آینده شما را می‌سازند. برای همه شما آرزوی سلامتی، موفقیت و آینده‌ای روشن دارم.
به نظر شما مهم‌ترین ارزش یا مهارتی که باید در مدرسه به دانش‌آموزان یاد بدهیم چیست؟
به نظر من، مهم‌ترین چیزی که باید در مدرسه به دانش‌آموزان آموزش دهیم، مهارت یادگیری و مسئولیت‌پذیری است. دنیای امروز به‌سرعت در حال تغییر است و دانش‌آموزی موفق خواهد بود که بداند چگونه یاد بگیرد، چگونه فکر کند و چگونه برای حل مسائل تصمیم‌های درست بگیرد.
در کنار آموزش دروس، لازم است مهارت‌هایی مانند تفکر نقادانه، حل مسئله، کار گروهی، مدیریت زمان، نظم، احترام به دیگران و اخلاق‌مداری نیز در دانش‌آموزان تقویت شود. این مهارت‌ها نه‌تنها در دوران تحصیل، بلکه در تمام مراحل زندگی همراه آنان خواهد بود.
اگر بتوانیم دانش‌آموزانی تربیت کنیم که اهل یادگیری، مسئولیت‌پذیر، بااخلاق و امیدوار باشند، رسالت واقعی آموزش و پرورش را انجام داده‌ایم؛ زیرا هدف مدرسه تنها انتقال دانش نیست، بلکه پرورش انسان‌هایی توانمند برای ساختن آینده‌ای بهتر است.
تدریس مفاهیم انتزاعی و دشوار (مثل هندسه یا ریاضی) برای دانش‌آموزان این سن چه چالش‌هایی دارد و شما چگونه آن‌ها را آسان‌تر و قابل فهم‌تر می‌کنید؟
یکی از چالش‌های اصلی در تدریس ریاضی این است که بسیاری از مفاهیم برای دانش‌آموز در ابتدا ملموس نیستند؛ مخصوصاً در مباحثی مثل هندسه، تابع یا مفاهیم انتزاعی. اگر دانش‌آموز فقط فرمول را ببیند، ممکن است آن را حفظ کند اما الزاماً مفهوم را درک نکند.
من معمولاً سعی می‌کنم مسیر آموزش را از «ملموس به انتزاعی» پیش ببرم؛ یعنی ابتدا مفهوم را با یک مثال واقعی، شکل، تصویر یا مسئله‌ای از زندگی روزمره مطرح می‌کنم، بعد دانش‌آموز را وارد مرحله کشف و استدلال می‌کنم و در نهایت به فرمول و حل مسئله می‌رسم.
نکته مهم برای من این است که دانش‌آموز فقط نبیند که «چطور یک سؤال را حل کنیم»، بلکه بفهمد چرا این روش درست است و آیا می‌تواند از آن در یک مسئله جدید استفاده کند یا نه. به همین دلیل، سؤال پرسیدن، مشارکت دانش‌آموز و استفاده از مثال‌های متنوع را بخش مهمی از تدریسم می‌دانم.
به نظر شما ریاضی چطور به زندگی روزمره و آینده دانش‌آموزان کمک می‌کند؟
یک روش خلاقانه، فعالیت یا پروژه‌ای که در کلاس انجام دادید و دانش‌آموزان بسیار استقبال کردند چیست؟
و سخن پایانی:
از دکتر بهمنی بابت وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتند سپاسگزاریم.